Büyük Kyros ve Babil, MÖ 539

Taslak metin, inceleme için

Med krallığı İran platosunu başkenti Ekbatana’dan yönetiyordu. Lidya, Batı Anadolu’yu Sardes’ten yönetiyordu. Yeni Babil krallığı Mezopotamya’yı ve Levant’ı elinde tutuyordu. Persis’teki Anşan’ı, Silindir’de kendisini Anşan kralı olarak adlandıran Kyros yönetiyordu.

Bu haritadaki şekiller örnekleyici egemenlik alanlarıdır. Sınır değildir. Antik devletler sınırları modern haritalar gibi çizmezdi.

Kaynaklar: M. Cogan (translation), adapted to H. Schaudig’s edition, The Cyrus Cylinder, lines 1 to 45, The Context of Scripture, vol. II, 2003, line 21 (Livius.org edition) İkincil kaynak · A. K. Grayson (translation), The Nabonidus Chronicle (ABC 7), Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975, col. ii 1 to 4 (Livius.org edition of Grayson’s translation, with later corrections) İkincil kaynak · P. Briant, trans. P. T. Daniels, From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire, 2002, ch. 1 Doğrulanacak

Taslak metin, inceleme için

Nabonid Vakayinamesi bunu Nabonid’in altıncı yılı altında kaydeder. Astyages, Anşan kralı Kyros’a karşı yürüdü. Ordusu isyan etti, onu yakaladı ve teslim etti. Kyros kraliyet şehri Ekbatana’ya yürüdü ve hazinesini Anşan’a taşıdı.

Sonraki Yunan yazarlar Kyros’un gençliğinin daha uzun, efsanevi anlatımlarını aktarır. Bunlar anlatıdır, kayıt değildir.

Kaynaklar: A. K. Grayson (translation), The Nabonidus Chronicle (ABC 7), Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975, col. ii 1 to 4 (Livius.org edition of Grayson’s translation, with later corrections) İkincil kaynak · M. A. Dandamayev, Cyrus iii. Cyrus II the Great, Encyclopaedia Iranica, 1993 Doğrulanacak · Herodotus, Histories 1.188 to 1.191, 430 BCE, 1.107 to 1.130 Doğrulanacak Eski çağ anlatısı, kayıt değil

1. Kuzeyden yaklaşırken
2. Dış sur
3. İç çift sur
4. Fırat ve köprüsü
5. Tören Yolu
6. Etemenanki, tapınak kulesi
7. Esagila, Marduk tapınağı
8. Şehrin evleri

Bölümü aç: Babil, kent

Kaynaklar: R. Koldewey, trans. A. S. Johns, The Excavations at Babylon, 1914, The outer city walls Doğrulanmış · UNESCO World Heritage Centre, Babylon, World Heritage List entry 278, 2019 Doğrulanacak

1. Caddenin sonundaki kapı
2. Çift kapılı bir geçit
3. Üç giriş ve oynak derzler
4. Tuğla, asfalt ve kamış
5. Boğa ve ejderha sıraları
6. Hiçbir zaman bir arada görülmedi
7. Sır ve renk
8. Sedir, bakır ve tunç

Bölümü aç: İştar Kapısı

Kaynaklar: R. Koldewey, trans. A. S. Johns, The Excavations at Babylon, 1914, The Ishtar Gate Doğrulanmış

Taslak metin, inceleme için

Vakayiname savaşı Dicle kıyısındaki Opis’te gösterir. Akad ordusu, yani Babil ordusu, geri çekildi; Kyros yağma yaptı ve insanları öldürdü. On dördüncü günde Sippar savaşmadan ele geçirildi ve Nabonid kaçtı.

Opis’in tam yeri hâlâ tartışmalıdır. Bu haritadaki noktası yaklaşıktır.

Kaynaklar: A. K. Grayson (translation), The Nabonidus Chronicle (ABC 7), Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975, col. iii 12 to 15 (Livius.org edition of Grayson’s translation, with later corrections) İkincil kaynak · A. Kuhrt, The Persian Empire: A Corpus of Sources from the Achaemenid Period, 2007, ch. 3 Doğrulanacak

Taslak metin, inceleme için

On altıncı günde Gutium valisi Ugbaru ile Kyros’un ordusu Babil’e savaşsız girdi. Arahsamna ayının üçüncü gününde Kyros’un kendisi kente girdi. Vakayiname, Esagila’nın tapınak ayinlerinin kesintiye uğramadığını not eder.

Silindir aynı girişi, Kyros’u seçen ve şehre savaşmadan girmesine izin veren Marduk’un iradesi olarak anlatır. Kyros için yazılmış, Babil geleneğinde bir kraliyet metnidir.

Herodot ve Ksenophon, askerlerin nehir yatağından girebilmesi için Fırat’ın yönünün değiştirildiğini anlatır. Bunlar eski anlatılardır. Hiçbir Babil metni bunları doğrulamaz.

Kaynaklar: A. K. Grayson (translation), The Nabonidus Chronicle (ABC 7), Assyrian and Babylonian Chronicles, 1975, col. iii 15 to 20 (Livius.org edition of Grayson’s translation, with later corrections) İkincil kaynak · M. Cogan (translation), adapted to H. Schaudig’s edition, The Cyrus Cylinder, lines 1 to 45, The Context of Scripture, vol. II, 2003, lines 15 to 24 (Livius.org edition) İkincil kaynak · Herodotus, Histories 1.188 to 1.191, 430 BCE, 1.191 Doğrulanacak Eski çağ anlatısı, kayıt değil

1. Bir kil silindir
2. Gömülmek için yazılmış
3. 1879’da bulundu
4. Kilin çevresinde kırk beş satır
5. İki ses
6. B parçası
7. Tabletler üzerindeki kopyalar
8. Silindir’i bugün okumak

Bölümü aç: Kyros Silindiri

Kaynaklar: The British Museum, The Cyrus Cylinder, museum number 1880,0617.1941 (BM 90920), collection record, 2026 Doğrulanacak · I. Finkel (ed.), The Cyrus Cylinder: The King of Persia’s Proclamation from Ancient Babylon, 2013, introduction Doğrulanacak · M. Cogan (translation), adapted to H. Schaudig’s edition, The Cyrus Cylinder, lines 1 to 45, The Context of Scripture, vol. II, 2003, lines 1 to 45 (Livius.org edition) İkincil kaynak

Taslak metin, inceleme için

30 ile 34. satırlarda Silindir, tanrılarının Babil’e getirildiği Dicle ötesi şehirleri sayar. Kyros’un tanrı heykellerini yerlerine geri verdiğini ve halklarını konutlarına topladığını söyler.

Ezra ve Yeşaya kitapları Kyros’u, Yahuda sürgünlerinin dönmesine ve Kudüs’teki tapınağı yeniden inşa etmesine izin veren kral olarak anar. Bu dinî bir gelenektir. Silindir ne Yahuda’yı ne de Kudüs’ü adlandırır.

Tarihçiler bunun yeni ve genel bir politika mı yoksa Babil’de yeni bir kralın olağan uygulaması mı olduğunu tartışır. Aşağıdaki görüşler bunları yan yana koyar.

Kaynaklar: M. Cogan (translation), adapted to H. Schaudig’s edition, The Cyrus Cylinder, lines 1 to 45, The Context of Scripture, vol. II, 2003, lines 30 to 34 (Livius.org edition) İkincil kaynak · A. Kuhrt, The Cyrus Cylinder and Achaemenid Imperial Policy, Journal for the Study of the Old Testament 8 (25), 1983, pp. 83 to 97 Doğrulanacak · Hebrew Bible, Ezra 1:1 to 1:4, 400 BCE Doğrulanacak Dini gelenek

Taslak metin, inceleme için

Pasargad, Kyros’un kurduğu Ahameniş İmparatorluğu’nun ilk başkentiydi. UNESCO 2004’te Dünya Mirası Listesi’ne aldı.

Mezar, altı basamak üzerinde yükselen, büyük kireçtaşı bloklardan küçük bir beşik çatılı odadır. David Stronach’ın 1961 ile 1963 arasındaki kazıları onu ayrıntılı olarak kaydetti. Çizim onun yayımlanmış oranlarını izler. Boyutları rapor ile doğrulanacaktır.

Kesit odanın kalın duvarlarını ve alçak kapısını gösterir. Yunan yazarlar mezarı, İskender’in adamları onu gördüğünde olduğu gibi anlatır. Anlatıları birer öyküdür.

Kaynaklar: D. Stronach, Pasargadae: A Report on the Excavations Conducted by the British Institute of Persian Studies from 1961 to 1963, 1978, ch. 2, the tomb of Cyrus Doğrulanacak · UNESCO World Heritage Centre, Pasargadae, World Heritage List entry 1106, 2004 Doğrulanacak · D. Stronach and H. Gopnik, Pasargadae, Encyclopaedia Iranica online, 2009 Doğrulanacak

Taslak metin, inceleme için

‘İlk insan hakları belgesi’ deyimi yirminci yüzyılda yaygın biçimde kullanılır oldu. 1971’de Silindir, İran devletinin monarşinin yıldönümü kutlamalarının simgesi olarak kullanıldı ve Birleşmiş Milletler’e bir kopyası sunuldu. Her iki olgu da doğrulanacaktır.

2010’da British Museum, Silindir’i İran Ulusal Müzesi’ne ödünç verdi ve 2013’te Silindir Amerika Birleşik Devletleri’ndeki müzeleri gezdi. Her iki olgu da doğrulanacaktır.

Uzmanlar, British Museum’un kendi küratörleri dahil, Silindir’i eski bir kraliyet geleneğinde Babil temel metni olarak tanımlar. Adaletten ve onarımdan kendi çağının diliyle söz eder. Modern anlamda bir haklar bildirgesi değildir. Bu okumaları aktarıyoruz. Hiçbirini onaylamıyoruz.

Kaynaklar: Encyclopaedia Iranica, Cyrus Cylinder, Encyclopaedia Iranica online, 2013 Doğrulanacak · A. Kuhrt, The Cyrus Cylinder and Achaemenid Imperial Policy, Journal for the Study of the Old Testament 8 (25), 1983, pp. 83 to 97 Doğrulanacak · I. Finkel (ed.), The Cyrus Cylinder: The King of Persia’s Proclamation from Ancient Babylon, 2013, introduction Doğrulanacak